Elżbieta Wysocka, Kierownik Działu Opracowań i Digitalizacji

 

Katarzyna Mikstal, Główny Specjalista ds. Obsługi Urządzeń Audiowizualnych/Główny Specjalista ds. Kontroli Jakości Rekonstrukcji Cyfrowej

 

 

Renata Wąsowska, Starszy Filmograf

W projekcie zajmowałam się głównie merytorycznym opisywaniem filmów, opracowywaniem biografii i filmografii ich twórców i aktorów. Brałam też udział w konstruowaniu strony internetowej projektu, nowej bazy danych o polskim kinie przedwojennym (obejmującej na razie 43 filmy projektu) oraz merytorycznym opracowaniu wystaw związanych z re-premierami filmów. Najbardziej cieszy mnie, że projekt przyniósł tak wiele znaczących odkryć. Najważniejsze to przywrócenie do życia nieznanych dotąd szerokiej publiczności filmów niemych: „Mani”, „Pana Tadeusza” i „Zewu morza” oraz ich profesjonalna rekonstrukcja wykonana w Filmotece Narodowej. Radością naszą i widzów będą też z pewnością uzupełnienia wielu znanych filmów o nieznane dotąd fragmenty. I wreszcie odkrycia, do których dochodzi się najdłużej – identyfikacja aktorów w filmach oraz nowe o nich informacje - odszukane w przedwojennej prasie i książkach, a nigdy później nie publikowane. Razem z Michałem Pieńkowskim poszerzyliśmy w ten sposób wiele filmografii aktorów, o wielu też osobach i faktach dotyczących realizacji filmów napisaliśmy po raz pierwszy. Stare filmy zawierają w sobie jeszcze wiele tajemnic. Robimy wszystko, by odkryć ich jak najwięcej.   

 

Michał Pieńkowski, Filmograf

Moim zadaniem było opracowanie wszystkich zachowanych kopii i fragmentów danego filmu oraz ich odpowiednie złożenie w jedną spójną całość. Zajmowałem się także uzupełnianiem informacji o filmach, ich twórcach, ekipie technicznej i obsadzie. W tej pracy najciekawsza jest według mnie jej różnorodność: do każdego filmu trzeba podejść indywidualnie, bo każdy stawia inne wyzwania i zaskakuje innymi niespodziankami. Duże emocje wzbudzało uzupełnianie nieznanych dotychczas scen i fragmentów, jednak najbardziej pasjonujące było odkrywanie różnych wariantów danego filmu: wersji przemontowanych, zmienionych przez cenzurę, przeznaczonych na rynek zagraniczny oraz tych zrealizowanych w różnych wersjach językowych. Te „inne” wersje dotychczas nie były pokazywane powojennej publiczności. To niesamowite uczucie odkrywać i na nowo pisać nieznaną historię naszych przedwojennych filmów. 

 

Małgorzata Godzisz, Konserwator Taśmy Filmowej

W projekcie zajmowałam się konserwacją taśm filmowych, ale także wstępną oceną ich stanu zachowania oraz dokumentacją tekstową i fotograficzną. Najciekawsze, a zarazem najważniejsze w tej pracy było obcowanie z oryginalnymi, unikatowymi materiałami z epoki. Dzięki temu w wielu przypadkach moje działania konserwatorskie skutkowały odzyskaniem fragmentów obrazu filmowego, które był dotychczas zniekształcone, zabrudzone, porozrywane lub w różny sposób zasłonięte (na przykład papierowymi oznaczeniami, starymi nieprzezroczystymi naprawami lub zbyt szerokimi sklejkami). Dało mi to dużą satysfakcję zawodową. Uważam że przedwojenne filmy są niezwykle cenne, nie tylko ze względu na ich wymiar artystyczny i historyczny, ale też dlatego, że są one wynikiem pracy zbiorowej wielu ludzi, będąc nierzadko jedynym śladem ich istnienia. Ważne jest dla mnie to, że mogłam mieć  swój wkład w utrwalenie tego swoistego „śladu obecności”, którego nośnikiem jest taśma filmowa. Chyba największym wyzwaniem był przypadek, na który trafiłam już w pierwszych dniach pracy: był to film „Rapsodia Bałtyku” (reż. Leonard Buczkowski, Polska 1935) i ponad pięciometrowe rozerwanie taśmy biegnące przez środek kadru. Szczególnie trudna okazała się również praca nad jednym z aktów „Wiernej rzeki” (reż. Leonard Buczkowski, Polska 1936). Bardzo mocno zabrudzona taśma wymagała wielu napraw, a każde z uszkodzonych miejsc trzeba było oczyścić przy użyciu bardzo silnego (a zarazem mocno  toksycznego) środka chemicznego. Wszystkie wykonane zabiegi konserwatorskie wiązały się więc z uciążliwą pracą w masce przeciwchemicznej.

 

Monika Supruniuk, Kierownik Działu Konserwacji i Archiwizacji Zbiorów

W trakcie realizacji przedsięwzięcia pracowałam nad dokumentacją, konserwacją i opracowywaniem programu restauracji wybranych filmów. Nie ukrywam, że nie miałam wcześniej doświadczeń z podobnymi materiałami. Niemniej jednak bardzo szybko poczułam, że trafiłam w dobre miejsce. I tak, co krok napotykałam nowe wyzwania.
Czy to związane z procedurami dokumentacyjnymi stanu zachowania oryginalnych materiałów, czy możliwościami wykorzystania najnowocześniejszej technologii w zabezpieczeniu bardzo niestabilnych chemicznie materiałów filmowych. Bardzo się cieszę, że byłam częścią tego nowatorskiego przedsięwzięcia. Jestem przekonana, że nasze doświadczenia i świeżo zdobyta wiedza pomoże - i to już w niedalekiej przyszłości - w ratowaniu kolejnych filmów.

 

Monika Skrzypczak-Pisarska, Starszy Specjalista ds. Rekonstrukcji Cyfrowej

W projekcie zajmowałam się cyfrową rekonstrukcją obrazu, jednak wcześniej przez wiele lat pracowałam w Filmotece jako konserwator taśmy filmowej. Miałam to szczęście, że jeszcze przed rozpoczęciem projektu brałam udział w tworzeniu najnowocześniejszej w Polsce pracowni konserwacji taśmy nitro. Obecnie jestem starszym specjalistą do spraw rekonstrukcji cyfrowej i pracowałam przy wszystkich trzech filmach poddanych całkowitej rekonstrukcji. W zasadzie każdy film był wyzwaniem ze względu na swoją „inność”: różny rodzaj zniszczeń i różny stopień trudności w ich usuwaniu. Najtrudniejszym filmem był, według mnie, „Zew Morza” (reż.: Henryk Szaro, Polska 1927). Materiał został połączony z dwóch kopii, które bardzo różniły się stopniem degradacji, geometrią i luminancją, dlatego połączenie i ujednolicenie ich nie obyło się bez trudności.

 

Joanna Walkiewicz, Starszy specjalista ds. Rekonstrukcji Cyfrowej

W ramach projektu pracowałam nad rekonstrukcją obrazu filmowego. Mam świadomość, że tego typu prace na przedwojennych filmach to w Polsce działalność pionierska. Jest to zajęcie tym bardziej odpowiedzialne, że efekty prac mogą wpłynąć na kształtowanie standardów w tej zupełnie nowej dziedzinie konserwacji zabytków. Bardzo się cieszę, że dzięki naszej pracy możemy przedłużyć życie niejednemu zabytkowi sztuki filmowej. W ten sposób przyczyniamy się do wzbogacenia wiedzy o historii kina polskiego.
Najciekawszym odkryciem były dla mnie kapitalne role epizodyczne Mariusza Maszyńskiego w filmach „Pan Tadeusz” i „Zew morza”. Wcześniej nie znałyśmy tego aktora, ale po kilku miesiącach „wspólnej” pracy stał się on ulubieńcem naszego zespołu.

 

Luiza Chojnowska, Specjalista ds. Rekonstrukcji Cyfrowej

W projekcie zajmowałam się rekonstrukcją cyfrową zeskanowanego obrazu. To bardzo żmudna praca, ale kiedy po kilku miesiącach ślęczenia nad dziesiątkami tysięcy klatek możemy zobaczyć w kinie film przywrócony do dawnej świetności i zadowolenie na twarzach widzów – wtedy czujemy, że nasza praca nie poszła na marne. Największym wyzwaniem, z jakim się zetknęłam było ujęcie z wozami przejeżdżającymi przez bramę w scenie zajazdu w Soplicowie w „Panu Tadeuszu”. W kilku ujęciach obraz był właściwie całkowicie rozmyty na kilkunastu kolejnych klatkach. Był to jeden z najtrudniejszych fragmentów spośród wszystkich, z którymi miałyśmy z koleżankami do czynienia. Niestety nie wszystkie zniszczenia udało się usunąć, ale porównując obraz „przed” i „po” i tak widać ogromną różnicę.

 

Roger Kuźmiński, Główny specjalista ds. Obsługi Urządzeń Komputerowych

Zajmuję się skanowaniem, czyli przenoszeniem obrazu z taśmy do komputera, conformingiem czyli zestawianiem filmu z kilku różnych kopii, korekcją koloru, wreszcie: naświetlaniem zrekonstruowanego filmu na nowy negatyw i sporządzaniem kopii DCP do kina cyfrowego. Największą przyjemnością jest dla mnie obcowanie z dawnymi czasami zarejestrowanymi na taśmie. Dorożki jadące po niezatłoczonych ulicach, gapie stojący w oddali, z ciekawością patrzący w kamerę… Świadomość, że ludzie, na których patrzę nie są przebrani i nie biorą udziału w inscenizacji, lecz po prostu przypadkowo zostali uwiecznieni w ich codziennym życiu - to wszystko daje dużo do myślenia.

 

Aneta Kozłowska, Redaktor Strony Internetowej www.nitrofilm.pl

Moim zadaniem było stworzenie strony internetowej www.nitrofilm.pl, prezentującej zakres i tematykę projektu. Początkowo była to witryna opisująca głównie cele i zadania stojące przed zespołem oraz metody ich realizacji. Następnie, dzięki zaangażowaniu innych uczestników projektu stronę powiększyliśmy o imponującą bazę informacji o filmach objętych projektem. Zainicjowaliśmy także Nitroblog oraz Nitroakcje, relacjonowaliśmy kolejne re-premiery, a także na bieżąco informowaliśmy o postępach projektu. Dla mnie praca przy projekcie Nitrofilm to niezwykle ciekawe doświadczenie.
To podróż do świata już nieistniejącego, który próbujemy odtworzyć poprzez rekonstrukcję zapomnianych filmów. Mam nadzieję, na kontynuację tego wyjątkowego przedsięwzięcia, aby zapoczątkowana przez nas wirtualna baza filmowa mogła wzbogacać sięo kolejne ocalone przed zniszczeniem, zapomnieniem tytuły. Dzięki zebranej przez lata ikonografii pod moją koordynacją powstały także wystawy wirtualne towarzyszące poszczególnym re-premierom.

 

Piotr Iwanowski, Główny Specjalista ds. Zamówień Publicznych

W projekcie byłem odpowiedzialny za przygotowanie i przeprowadzenie postępowań z zakresu zamówień publicznych. Moją główną rolą było opracowanie specyfikacji istotnych warunków zamówienia, konsultacje opisów przedmiotu zamówienia oraz tworzenie draftów umów. W trakcie prowadzonych postępowań zajmowałem się kompleksową obsługą prawną, w tym udzielaniem odpowiedzi na pytania skierowane do Zamawiającego. Mój udział w opracowywaniu poszczególnych zamówień rozpoczynał się od przygotowania wstępnej koncepcji, a kończył na podpisaniu umów z wykonawcami. Duża różnorodność postępowań pozwoliła mi na zgłębienie technicznej strony projektu. Zagadnienia, z którymi zetknąłem się podczas tej pracy, okazały się pionierskimi w perspektywie całego kraju odnośnie zamówień publicznych.

 

Agata Jóźwik, Starszy specjalista ds. organizacyjnych

Do pracowni Zespołu Restauracji Taśmy Filmowej dołączyłam w czasie prac nad rekonstrukcją filmu „Mania”. Od samego początku projekt Nitrofilm wzbudził moje zainteresowanie. Poza podstawowymi obowiązkami szybko zaczęłam się przyuczać do coraz to nowych zadań, począwszy od konserwacji taśmy filmowej, przez rekonstrukcję cyfrową (filmów „Mania”, „Pan Tadeusz” oraz „Zew morza”), po obsługę naświetlarki i innych urządzeń i programów. Projekt ten był dla mnie bardzo ciekawym doświadczeniem. Dał mi możliwość rozwijania różnego rodzaju umiejętności, a przede wszystkim szansę obcowania z zabytkami naszej kinematografii.

 

 

 

 

 

WSPÓŁPRACOWNICY:

 

Piotr Hływa, Starszy Specjalista ds. Obsługi Urządzeń Audiowizualnych

Współpracowałem z Nitrofilmem od początku jego działania. Pomagałem w skanowaniu taśm oraz w końcowych fazach cyfrowej rekonstrukcji obrazu. Moim zadaniem było też odtworzenie brakujących plansz w filmach „Mania”, „Pan Tadeusz”, „Rok 1863” i „Zew morza”. Polegało to m.in. na stworzeniu cyfrowych czcionek, będących repliką liternictwa użytego w oryginalnych planszach, a w przypadku filmów „Rok 1863” i „Zew morza” także na odwzorowaniu ozdobnych ramek. Ponadto, sporządzałem robocze kopie zeskanowanych materiałów dla filmografów; wspierałem też zespół na etapie obróbki cyfrowej materiałów filmowych.

 

Tomasz Michalak,  współpracownik (HS ART i Golem), informatyk, administrator systemu do rekonstrukcji i archiwizacji

Najciekawsze, oprócz pracy w oryginalnym projekcie z ciekawymi ludźmi, było udane „zmuszenie” do współpracy różnych systemów informatycznych, które według samych producentów „nie potrafią” ze sobą współdziałać. Denerwującą „walką z wiatrakami” okazały się być błędy oprogramowania wielokrotnie zgłaszane i poprawiane w nowszej wersji, a wracające w kolejnej.





Marzenna Królak, Starszy Konserwator Taśmy Filmowej

W ramach projektu zajmowałam się konserwacją i przygotowaniem do procesu skanowania przedwojennych taśm filmowych ze zbiorów Filmoteki Narodowej, a także przeglądem materiałów naświetlonych po rekonstrukcji. Bardzo się cieszę, że filmy, które przez wiele lat nie oglądały światła dziennego zostały zeskanowane i na nowo mogą być pokazane publiczności. Efekty naszej pracy pokazują, że Filmoteka Narodowa to nie tylko magazyn filmów, ale instytucja, której wielokierunkowe działania służą ochronie i popularyzacji dobra kultury, jakim jest film. To bardzo ważne, zwłaszcza teraz, kiedy nowe technologie powodują, że taśma filmowa wychodzi z użycia i pomału odchodzi w niepamięć. W naszych zbiorach jest wiele starych filmów, które przetrwały zawieruchy dziejowe i dzisiaj są niezwykle cennym zapisem o ludziach i miejscach, których już nie ma. Największym wyzwaniem podczas tej pracy była dla mnie konserwacja jednej z kopii filmu „Jego ekscelencja subiekt” (reż.: Michał Waszyński, Polska 1933). Taśma filmowa była bardzo zniszczona, każda klatka wymagała naprawy, prace konserwatorskie trwały naprawdę bardzo długo.

 

Dominika Suder, Starszy Specjalista ds. Digitalizacji, Zespół Cyfryzacji Zbiorów Ikonograficznych i Informacji Internetowej Filmoteki Narodowej

Moja współpraca przy Nitrofilmie polegała na przygotowywaniu wystaw towarzyszącym re-premierom wybranych filmów z projektu. Praca przy digitalizacji materiałów ikonograficznych i składzie graficznym wystaw wzbogaciła moją wiedzę filmoznawczą.

 

Piotr Śmiałowski, Specjalista ds. Cyfryzacji, Zespół Cyfryzacji Zbiorów Ikonograficznych i Informacji Internetowej Filmoteki Narodowej

Z okazji re-premiery filmu „Pan Tadeusz” przygotowywałem tekst o historii realizacji filmu, powojennych losach jego kopii oraz przeprowadziłem wywiady ze specjalistami od restauracji taśmy filmowej. Zarówno przy multimedialnej wystawie o „Panu Tadeuszu” jak i „Zewie morza” zajmowałem się redakcją tekstów na plansze wystawiennicze.

 


Strona Internetowa współfinansowana przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu
Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.
Główny serwis POIiŚ