Strona główna / Aktualności
14. EDYCJA ŚWIĘTA NIEMEGO KINA W KINIE ILUZJON
Dodano: 14.04.2017

W dniach 20–23 kwietnia 2017 roku zapraszamy do kina Iluzjon Filmoteki Narodowej na 14. edycję Święta Niemego Kina. Na widzów czekają wyjątkowe filmy z towarzyszeniem muzyki na żywo!

O programie

Festiwal otworzy film „Laila” (1929), zrealizowany w Norwegii przez George’a Schnéevoigta – duńskiego reżysera, który przez kilka lat był również operatorem filmów Carla Theodora Dreyera. Obraz ten jest uznawany za ukoronowanie norweskiego kina okresu niemego. Jest to poruszający melodramat, wpisujący się w tendencje dominujące w latach 20. i 30. w skandynawskiej kinematografii. Jej twórcy realizowali najczęściej adaptacje literatury, a zdjęcia do nich kręcili w rozległych plenerach ukazujących piękno tamtejszej przyrody. Muzykę na żywo do filmu wykona Günter A. Buchwald – światowej sławy kompozytor specjalizujący się w tworzeniu muzyki do filmów niemych. Artystę, wraz z towarzyszącą mu orkiestrą, będzie można jeszcze usłyszeć dwukrotnie – podczas pokazów „Zmęczonej śmierci” (1921) Fritza Langa oraz „Domu przy Trubnej” (1928) Borisa Barneta. Dla fanów niemieckiego ekspresjonizmu przygotowaliśmy nocny maraton, podczas którego pokażemy „Nibelungi” (cz. I „Zygfryd”, cz. II „Zemsta Krymhildy”), monumentalne i piękne plastycznie dzieło Fritza Langa z 1924 roku. W programie znalazły się też dwa tytuły radzieckiej szkoły filmowej – słynny „Październik” (1927) Siergieja Eisensteina i Grigorija Aleksandrowa, zrealizowany na zlecenie władz w 10. rocznicę rewolucji październikowej, oraz komediowa satyra Lwa Kuleszowa – „Niezwykłe przygody Mr. Westa w kraju bolszewików” (1924).

Podczas tegorocznej edycji festiwalu nie zabraknie również ciekawych propozycji dla wielbicieli talentu Charlesa Chaplina. W programie zostały zaplanowane projekcje jego dwóch filmów z roku 1917 – „Charlie policjantem” i „Imigrant” – które są jednymi z najlepszych produkcji artysty z okresu jego współpracy z wytwórnią Mutual. Prawdziwą gratką dla fanów kina przygodowego będzie projekcja filmu „20 000 mil podwodnej żeglugi” (1916) Stuarta Patona – adaptacji prozy Jules'a Verne’a, w której wykorzystano imponujące jak na tamte czasy efekty specjalne, wzbogacone o długie sekwencje zdjęć podwodnych. Natomiast wielbicielom polskiego kina zaprezentujemy niedawno odrestaurowany przez Filmotekę Narodową film „Halka” (1929/1932) Konstantego Meglickiego, jedną z trzech przedwojennych ekranizacji opery Stanisława Moniuszki. Muzykę do filmu wykona Jerzy Rogiewicz z zespołem. We współczesnej ilustracji muzycznej zostały wykorzystane fragmenty udźwiękowionej wersji filmu z 1932 roku, w której arie Jontka wykonał  Władysław Kiepura, brat słynnego Jana Kiepury. Filmem zamykającym festiwal będzie „Lord Jim” – pierwsza adaptacja słynnej powieści Josepha Conrada, zrealizowana w roku 1925 przez Victora Fleminga, późniejszego twórcę takich niezapomnianych arcydzieł, jak „Przeminęło z wiatrem” (1939) czy „Czarnoksiężnik z Oz” (1939).

MUZYCY >

 

O festiwalu

Filmoteka Narodowa od 2003 roku organizuje w Warszawie filmowo-muzyczny festiwal Święto Niemego Kina. Podczas tegorocznej edycji tego wydarzenia zostaną zaprezentowane znakomite filmy epoki kina niemego z akompaniamentem muzyki (jazzowej, klasycznej, klubowej i eksperymentalnej) wykonywanej na żywo przez polskich i zagranicznych muzyków. W minionych latach festiwalowa publiczność miała okazję zobaczyć dziesiątki unikalnych, często zupełnie nieznanych w Polsce tytułów. Pokazywane filmy w większości poddane zostały gruntownej rekonstrukcji, a wszystko po to, żeby widzowie mogli obejrzeć na ekranie materiał w najwyższej jakości. W gronie muzyków uczestniczących w poprzednich edycjach festiwalu znaleźli się m.in. Leszek Możdżer, Zbigniew Namysłowski, Michał Urbaniak, Maciej Maleńczuk, Aga Zaryan, Stanisław Sojka, Pink Freud, Pustki, Myslovitz, Voo Voo, a także Orkiestra Kameralna pod dyrekcją Rafała Rozmusa. Trzynaście edycji festiwalu cieszyło się wielkim powodzeniem – nieme filmy z muzyką na żywo obejrzało ponad 70 tysięcy widzów.

Podczas Święta Niemego Kina prezentujemy filmy z bogatego i różnorodnego dorobku światowej i rodzimej kinematografii okresu kina niemego. Tym samym dajemy kinomanom niecodzienną okazję zobaczenia tych trudno dzisiaj dostępnych arcydzieł X muzy – i to na dużym ekranie! Sukces frekwencyjny i entuzjastyczne recenzje poprzednich edycji potwierdzają, że nieme kino wciąż może zachwycać publiczność. Podstawowym warunkiem jest przedstawienie go w atrakcyjnej formie i z udziałem muzyków najwyższej klasy.

WIĘCEJ O FESTIWALU >

 


 

Harmonogram projekcji

20 kwietnia 2017 (czwartek)

godz. 20.00 Laila / uroczyste otwarcie

muzyka: Günter A. Buchwald z zespołem

(Laila) 165 min, Norwegia 1929

reż. i scen.: George Schnéevoigt; zdj. Allan Lynge; wyk. Mona Mårtenson, Peter Malberg, Cally Monrad, Henry Gleditsch, Tryggve Larssen, Harald Schwenzen

Film opowiada historię Laili ‒ młodej dziewczyny, która jako niemowlę została odnaleziona w górach przez myśliwego Jåmpę po tym, jak jej rodziców zaatakowały hordy wilków, gdy wieźli ją na saniach do chrztu. Laila szczęśliwie znajduje swój azyl w domu bogatego hodowcy reniferów. Obserwujemy, jak dorasta w środowisku Lapończyków, rdzennej ludności północnej Skandynawii – daje nam to okazję do podpatrzenia ich zwyczajów i codziennej pracy w otoczeniu dzikiej przyrody. Bohaterka zaprzyjaźnia się też z rodzeństwem pochodzącym z rodziny norweskich kupców, których odmienna kultura ją fascynuje. Podświadomie czuje z nimi bliską więź, nie podejrzewając, że są ze sobą spokrewnieni.

Krytycy określają film jako ukoronowanie norweskiego kina niemego. To poruszająca historia wpisująca się w tendencje dominujące w skandynawskiej kinematografii lat 20. i 30., które dotyczyły głównie adaptacji literatury realizowanych w rozległych plenerach tamtejszej przyrody. Twórcy akcentowali jej wpływ na życie filmowych postaci i czynili ją równoprawnym bohaterem opowiadanych historii. „Laila”, zrealizowana na podstawie XIX-wiecznej powieści norweskiego pisarza J. A. Friisa, to debiutancki obraz duńskiego reżysera, scenarzysty i aktora, który był również operatorem kilku filmów Carla Theodora Dreyera – wspólnie zrealizowali m.in. „Kartki z dziennika szatana” (1920), „Wdowę po pastorze” (1920), „Pewnego razu…” (1922), „Będziesz szanował żonę swoją” (1925). W główną rolę wcieliła się Mona Mårtenson – absolwentka Królewskiego Teatru Dramatycznego w Sztokholmie, która kilka lat wcześniej wystąpiła w słynnym „Gdy zmysły grają” (1924) Mauritza Stillera. W 1937 roku George Schnéevoigt nakręcił dźwiękową wersję Laili.

 

21 kwietnia 2017 (piątek)

godz. 13.30 – Niezwykłe przygody Mr. Westa w kraju bolszewików

muzyka: Piotr Rachoń & Trio: Kozera/ Rybicki/ Szpura

(Nieobyczajnyje prikluczenija mistera Westa w stranie bolszewikow) 94 min, ZSRR 1924

reż.: Lew Kuleszow; scen. Nikołaj Asiejew; zdj. Aleksandr Lewicki; wyk. Porfiri Podobied, Boris Barnet, Aleksandra Chochłowa, Wsiewołod Pudowkin, Siergiej Komarow

Film w zamierzeniu miał być komedią satyryczną, wyśmiewającą wyobrażenia Amerykanów na temat Rosji sowieckiej. Jego bohaterem jest amerykański burżuj – Mr. West – który postanowił pojechać do Związku Radzieckiego. Krewni i znajomi wszelkimi sposobami próbują go odwieść od, ich zdaniem, bardzo ryzykownego zamiaru, ale West nie rezygnuje. Zabiera tylko ochroniarza – kowboja o imieniu Jeddy. Niewiele to pomaga, bo po przybyciu do Kraju Rad kowboj gdzieś znika – podobnie jak portfel pana Westa. Na dodatek tajemniczy mężczyzna, przedstawiający się jako ofiara radzieckiego reżimu, opowiada panu Westowi o podstępnych planach, jakie bolszewicy mają wobec amerykańskiego gościa.

Lew Kuleszow, reżyser i teoretyk kina, zrealizował swoje dzieło w oparciu o teorię, która zakładała, że kluczem w tworzeniu filmu jest montaż – mniejsze znaczenie przypisywała obrazowi. Głosiła, że ważna jest sama metoda łączenia ze sobą pojedynczych kadrów, czego celem miało być sterowanie odczuciami odbiorcy. Film „Niezwykłe przygody Mr. Westa w kraju bolszewików” został zamierzony jako podwójna satyra: z jednej strony był wymierzony w antyradziecki przekaz prasy krajów kapitalistycznych, z drugiej miał być parodią amerykańskiego slapsticku i westernu.

 

godz. 16.30 – Halka

muzyka: Jerzy Rogiewicz z zespołem

88 min, Polska 1929/1932

reż. Konstanty Meglicki; scen. Jerzy Braun; zdj. Hans Androschin; wyk. Zorika Szymańska, Harry Cort, Helena Zahorska, Włodzimierz Czerski, Zofia Lindorfówna, Marian Palewicz-Golejewski

Film Konstantego Meglickiego to jedna z trzech polskich przedwojennych ekranizacji opery Stanisława Moniuszki, opowiadającej o nieszczęśliwej miłości Halki, wiejskiej dziewczyny, do panicza Janusza Odrowąża. Nie jest to jednak wierna adaptacja dzieła Moniuszki. Jerzy Braun wykorzystał w scenariuszu jedynie główne motywy libretta. W 1932 roku producent filmu zdecydował się udźwiękowić „Halkę”. Arię Jontka zaśpiewał Władysław „Ladis” Kiepura, brat słynnego Jana Kiepury. Do tej pory niema ekranizacja „Halki” nie była znana szerszej publiczności – z pierwotnej wersji filmu do naszych czasów dotrwały tylko końcowe cztery minuty. W zbiorach Filmoteki Narodowej przechowywane były również obszerne fragmenty materiałów roboczych do późniejszej wersji dźwiękowej. Pierwszym krokiem w procesie restauracji filmu była konserwacja ponad osiemdziesięcioletnich taśm filmowych i przygotowanie ich do skanowania. Następnie zestawiono ze sobą i porównano wszystkie fragmenty. Restauracja „Halki” była jednym z największych tego typu wyzwań, przed jakimi stanęła Filmoteka Narodowa. Istniejące materiały są bardzo różnorodne, niekompletne i dotyczą dwóch różnych wersji „Halki”. Ponieważ nie zachowała się żadna dokumentacja do filmu, Filmoteka podjęła próbę montażu – utrzymanego w duchu epoki – zachowanych fragmentów. Ścieżka dźwiękowa do filmu także zachowała się tylko we fragmentach. Ponieważ film pierwotnie był niemy, Filmoteka postanowiła w takiej właśnie wersji zaprezentować go dzisiejszej publiczności. We współczesnej ilustracji muzycznej, opracowanej przez Jerzego Rogiewicza, zostały wykorzystane fragmenty historycznego udźwiękowienia z 1932 roku.

 

godz. 20.00 – Zmęczona śmierć

muzyka: Günter A. Buchwald z zespołem

(Der müde Tod) 105 min, Niemcy 1921

reż. Fritz Lang; scen. Fritz Lang, Thea von Harbou; zdj. Erich Nietzchmann, Hermann Saalfrank, Fritz Arno Wagner; wyk. Lil Dagover, Bernhard Goetzke, Walter Janssen, Karl Platen, Georg John, Paul Rehkopf, Eduard von Winterstein, Erika Unruh, Lothar Müthel, Edgar Pauly, Rudolf Klein-Rogge, Karl Huszar-Puffy, Paul Biensfeld

Dzieło Langa jest czteroczęściową opowieścią o przeznaczeniu determinującym ludzkie życie. Fatum materializuje się tutaj pod postacią śmierci rozdzielającej dwoje kochanków. Dziewczyna, która nie może pogodzić się z odejściem ukochanego, dociera do królestwa śmierci i prosi ją o cofnięcie okrutnego wyroku. Śmierć zawiera z nią układ – jeśli uda się jej ocalić trzy ludzkie życia, wyrok przeznaczenia zostanie cofnięty. W tym momencie struktura fabularna zostaje rozbita na trzy odrębne epizody – rozgrywające się kolejno w świecie arabskim, w renesansowej Wenecji i w Chinach – utrzymane w konwencji ballady, przepełnionej fatalizmem typowym dla ekspresjonizmu.

„Zmęczona śmierć” to pierwszy obraz Fritza Langa, który przyniósł mu międzynarodową sławę. Film odznacza się precyzją warsztatu, rozmachem inscenizacyjnym, wyobraźnią plastyczną i architektoniczną oraz zmysłem społecznej obserwacji. Niezwykła jest też kreacja Bernharda Goetzkego w przesyconej bólem i tragizmem tytułowej roli. Partneruje mu Lil Dagover – prawdziwa dama kina ekspresjonistycznego, która wcześniej wystąpiła w „Gabinecie doktora Caligari” (1920) Roberta Wienego.


22 kwietnia 2017 (sobota)

godz. 14.00 – Imigrant/ Charlie policjantem

muzyka: Kuba Więcek TRIO 

Imigrant

(The Immigrant) 30 min, USA 1917

reż. Charles Chaplin; scen. Charles Chaplin, Vincent Bryan, Maverick Terrell; zdj. Roland Totheroh, George C. 'Duke' Zalibra, William C. Foster; wyk. Charles Chaplin, Edna Purviance, Eric Campbell, Henry Bergman, Kitty Bradbury

,,Imigrant”, podejmujący dość odważny temat rozczarowania mityczną Ameryką, jest jedną z najbardziej udanych produkcji Chaplina z okresu jego współpracy z wytwórnią Mutual. W trakcie trwania półtorarocznego kontraktu Chaplin zrealizował 12 komedii. Do dyspozycji miał własne, zmodernizowane studio, udało mu się też uzyskać pełną swobodę twórczą i kontrolę nad każdym etapem produkcji. Jego filmy stały się dojrzalsze, precyzyjne formalnie, bardziej pomysłowe w samej konstrukcji gagów. Ten okres w twórczości Chaplina wyróżniał się też wyjściem „na zewnątrz” – na prawdziwą amerykańską ulicę. W scenach z tych filmów grani przez niego bohaterowie spotykali się ze zwykłymi ludźmi, z codziennym życiem przeciętnych Amerykanów.

Charlie policjantem

(Easy Street) 24 min, USA 1917

reż. Charles Chaplin; scen. Charles Chaplin, Vincent Bryan, Maverick Terrell; zdj. Roland Totheroh, William C. Foster; wyk. Charles Chaplin, Edna Purviance, Eric Campbell, Albert Austin, Lloyd Bacon

W tej kolejnej z wyjatkowo udanych produkcji z okresu współpracy z wytwórnią Mutual, Chaplin wciela się w policjanta nowicjusza, który pomaga stróżom prawa utrzymać porządek na ulicach miasta. Jego bohaterska postawa zdobywa szacunek i uznanie mieszkańców, a także toruje mu drogę do serca pięknej dziewczyny. Tytułowa Easy Street była repliką londyńskiej ulicy, przy której Chaplin mieszkał w dzieciństwie.

 

godz. 17.00 – Dom przy Trubnej

muzyka: Günter A. Buchwald z zespołem

(Dom na Trubnoj) 64 min, ZSRR 1928

reż. Boris Barnet; scen. Wadim Szerszeniewicz, Wiktor Szkłowski, Nikołaj Erdman, Anatolij Marienhof, Bella Zoricz; zdj. Jewgienij Aleksiejew; wyk. Wiera Mariecka, Władimir Fogiel, Jelena Tiapkina, Siergiej Komarow, Aniel Sudakiewicz

„Dom przy Trubnej” uważany jest za jeden z najlepszych filmów w dorobku Barneta, który był studentem Lwa Kuleszowa – założyciela tzw. laboratorium eksperymentalnego w Moskiewskiej Szkole Filmowej (WGIK). W ironicznym tonie reżyser ukazał realia NEP-u, oswajając w ten sposób absurdy ówczesnej sowieckiej rzeczywistości. Głównym bohaterem jest Golikow – fryzjer, właściciel dobrze prosperującego prywatnego salonu. W charakterze pomocy domowej zatrudnia młodą dziewczynę o imieniu Parasza, gdyż – jak sam uważa – wymaga tego jego pozycja społeczna. Po wielu zabawnych, wręcz groteskowych, wydarzeniach Parasza wstępuje do związku zawodowego, który rozprawia się z jej chlebodawcą. Wartością filmu są zawarte w nim obrazy Moskwy lat 20. ubiegłego wieku, autentyczne sceny z życia ulicy, z jej bogatą galerią ludzkich typów. W filmie znalazły się również interesujące próby parodii rodzimej kinematografii, np. ukazywanie tłumu w stylu Eisensteina, czy też jazda tramwajem nasuwająca skojarzenia z poetyką Dżigi Wiertowa. Znakomite kreacje stworzyli w filmie Wiera Mariecka w roli Paraszy oraz Władimir Fogiel jako Golikow – dla aktora była to jedna z ostatnich ról w jego bogatej karierze.   

 

godz. 20.00 – Nibelungi – nocny maraton filmowy

muzyka: Miro Kępiński

cz. I Zygfryd (Die Nibelungen: Siegfried) 143 min, Niemcy 1924 reż. Fritz Lang; scen. Fritz Lang, Thea von Harbou; zdj. Carl Hoffmann, Günther Rittau, Walter Ruttmann; wyk. Paul Richter, Gertrud Arnold, Margarete Schön, Hanna Ralph, Theodor Loos


cz. II Zemsta Krymhildy (Die Nibelungen: Kriemhilds Rache) 144 min, Niemcy 1924 reż. Fritz Lang; scen. Thea von Harbou; zdj. Carl Hoffmann, Günther Rittau; wyk. Margarete Schön, Gertrud Arnold, Theodor Loos, Hans Carl Mueller, Erwin Biswanger

Monumentalna adaptacja „Pieśni o Nibelungach”, starogermańskiego eposu o bohaterstwie, miłości, zbrodni i krwawej zemście, składająca się z dwóch autonomicznych fabularnie i różnych stylistycznie części. W pierwszej z nich bohaterski Zygfryd zabija potężnego smoka, a kąpiel w jego krwi czyni go niepokonanym. Przybywa na zamek króla Burgundów i prosi o rękę Krymhildy. Warunkiem jej poślubienia ma być jednak pomoc królowi w zdobyciu przychylności pięknej i wojowniczej Brunhildy – królowej Islandii, która odda rękę jedynie temu, kto pokona ją w walce na włócznie. Zygfryd, podszywając się pod króla, wygrywa pojedynek. Gdy Brunhilda dowiaduje się o podstępie, doprowadza do krwawego starcia. W drugiej części jesteśmy świadkami okrutnej zemsty, którą Krymhilda poprzysięga nad grobem Zygfryda. Bohaterowie eposu giną w masakrze wywołanej szaleńczym pragnieniem zemsty za wszelką cenę.

Paradoksalnie Lang – twórca obrazów pełniących funkcję swego rodzaju diagnozy choroby niemieckiego ducha – zrealizował film, którego stylistyka i sposób obrazowania stały się wkrótce wzorem dla oficjalnych propagandowych produkcji nazistowskich. Próba uchwycenia tzw. istoty germańskiego ducha, którą Lang podjął w „Nibelungach”, stała się dla Goebbelsa jednym z najważniejszych zadań sztuki, nie tylko filmowej. Jednak w zamierzeniu twórców film miał przede wszystkim wpłynąć na poprawę nastrojów społecznych w kraju zmagającym się ze skutkami wojny i gospodarczym chaosem. XIII-wieczny epos rycerski w ujęciu reżysera spełniał funkcję swoistego katharsis, sławiąc dzielność starogermańskich plemion oraz ukazując świetlaną wizję męstwa i odwagi bohaterów przeszłości. Zgodnie z zamysłem scenariusza Lang zadbał w „Nibelungach” o zrelacjonowanie przebiegu wypadków w jak najbardziej atrakcyjnej formie. Największą rolę w jego dziele odgrywa scenografia i architektura filmowych atelier, nawiązująca wyraźnie do wielu znanych dzieł malarstwa europejskiego.

23 kwietnia 2017 (niedziela)

godz. 14.00 – 20 000 mil podmorskiej żeglugi

muzyka: HOODOO Band

(20 000 Leagues Under the Sea) 105 min, USA 1916

reż. i scen. Stuart Paton; zdj. Eugene Gaudio; wyk. Allen Holubar, Dan Hanlon, Edna Pendleton, Curtis Benton, Matt Moore

Film przygodowy z elementami science fiction, zrealizowany na podstawie wątków drugiej części słynnej trylogii Jules'a Verne’a. Fabuła opowieści koncentruje się na przygodach kapitana Nemo, który skonstruował okręt podwodny o nazwie Nautilus, w celu wytropienia swojego zagorzałego wroga – Charlesa Denvera. Na zlecenie amerykańskiego rządu na poszukiwania legendarnego juz okrętu wyrusza francuski naukowiec – prof. Aronnax. Ma on zbadać sprawę tajemniczego Nautilusa, który uznawany jest za morskiego potwora, ukrywającego się w głębinach oceanu. Obraz do dzisiaj zaskakuje imponującymi jak na tamte czasy efektami specjalnymi, a przede wszystkim wykorzystaniem długich sekwencji zdjęć podwodnych, których realizacja była możliwa dzięki zastosowaniu specjalnej wodoszczelnej komory, wynalazku braci Ernesta i George’a Williamsonów.

godz. 17.00 – Październik (Dziesięć dni, które wstrząsnęły światem)

muzyka: Marcin Nowakowski Project

(Oktiabr/ Diesjat dniej, kotoryje potrjasli mir) 104 min, ZSRR 1927

reż. i scen. Siergiej Eisenstein, Grigorij Aleksandrow; zdj. Eduard Tisse; wyk. Wasilij Nikandrow, Nikołaj Popow, Eduard Tisse, Nikołaj Podwojskij, Boris Liwanow

Film jest epickim opisem wydarzeń, które rozegrały się w Rosji między lutym a październikiem 1917 roku. Eisenstein zachował w nim historyczną wierność wobec realiów: ubrania ludzi, wygląd ulic Leningradu (do 1924 roku zwanego jeszcze Piotrogrodem), budynki, tramwaje, broń. Szczegóły konsultowano z uczestnikami wydarzeń, dzięki czemu Pałac Zimowy wygląda w filmie dokładnie tak, jak w dniach rewolucji. Strzał oddano z działa autentycznej Aurory, a marynarz, który w 1917 roku dał sygnał do szturmu, uczynił to również w filmie. Autentyczni byli nawet carscy lokaje, odnalezieni po dziesięciu latach. Aby znaleźć odtwórcę roli Lenina (Nadieżda Krupska i Maria Ulianowa, siostra Lenina, upierały się, by nie był nim aktor zawodowy) poszukiwania prowadzono niemal w całym kraju. W końcu wybrano mechanika pracującego na holowniku w Noworosyjsku, łudząco podobnego do wodza rewolucji. Na realizację Eisenstein otrzymał ogromne środki, a jej rozmach był w owym czasie wydarzeniem na skalę światową. Do dziś kadry z filmu często uważane są za dokumentalne zdjęcia z przebiegu rewolucji. W „Październiku” Eisenstein po raz kolejny zastosował tzw. montaż atrakcji, zastosowany dwa lata wcześniej w „Pancerniku Potiomkinie”.

 

godz. 20.00 – Lord Jim

muzyka: Smolik / Fox/ Stokłosa

(Lord Jim) 70 min, USA 1925

reż. Victor Fleming; scen. George C. Hull, John Russell; zdj. Faxon M. Dean; wyk. Percy Marmont, Shirley Mason, Noah Beery, Raymond Hatton, Joseph J. Dowling

Film Fleminga jest pierwszą adaptacją „Lorda Jima” Josepha Conrada. Reżyser dokonał wiernego przeniesienia na ekran wątków powieści, która podejmuje problem honoru, odpowiedzialności, winy i jej odkupienia. Scenariusz filmu oddaje zarówno kompozycję powieści, jak i jej wielowarstwową narrację.

Jim, pierwszy oficer na statku Patna wiozącym muzułmańskich pielgrzymów do Mekki, ucieka z pokładu po zderzeniu okrętu z opuszczonym wrakiem. Zostaje postawiony przed sądem Izby Morskiej i traci certyfikat uprawniający do wykonywania zawodu. Po kilku latach niepowodzeń i zmagania z ciągnącą się za nim opinią tchórza Jim, dzięki pomocy znajomego, przybywa na wyspę Patusan, gdzie nikt nie zna jego przeszłości. Szybko zdobywa zaufanie panującego tam radży i tubylców – staje się ich przyjacielem i doradcą. Pewnego dnia na wyspie pojawiają się piraci, którzy chcą ograbić jej mieszkańców. Okazuje się, że na czele bandy stoi dawny kompan Jima z załogi Patny, który wpłynął na jego decyzję o dezercji. Jim zostaje powołany przez radżę do rozprawienia się z rabusiami. Sumienie podpowiada mu, że powinien dać im szansę na pokojowe opuszczenie wioski. Niestety piraci nie dotrzymują zawartej z nim umowy i zabijają jedynego syna radży – wraz z mieszkańcami wioski strzegł on ujścia rzeki. Rozgoryczony radża postanawia odpłacić Jimowi za skutki jego decyzji. 

Bilety i rezerwacje

Kasa kina: (22) 848 33 33; iluzjon.rezerwacje@fn.org.pl

Ceny biletów: normalny – 25 zł; ulgowy – 20 zł

Kup bilet online

 

Kiedy i gdzie

20–23 kwietnia 2017

Kino Iluzjon Filmoteki Narodowej

ul. Narbutta 50a

02-541 Warszawa

 

ARCHIWA ŚRODKOWEJ EUROPY. PRAKTYKI REKONSTRUKCJI OBRAZU I DŹWIĘKU
Dodano: 14.04.2017

W dniach 20–22 kwietnia 2017 roku po raz pierwszy w Filmotece Narodowej, odbędzie się międzynarodowa konferencja poświęcona zagadnieniom cyfrowej restauracji dźwięku i obrazu pt. „Central European Archives – Image and Sound Restoration Practices”. Organizatorami spotkania są Filmoteka Narodowa w Warszawie i Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina. Impreza odbędzie się w ramach Święta Niemego Kina w Iluzjonie Filmoteki Narodowej,

Sąsiedzka wymiana doświadczeń

Konferencja będzie prowadzona w języku angielskim. Prelegenci z Polski, Czech i Węgier opowiedzą o doświadczeniach i problemach związanych z szeroko pojętą restauracją cyfrową dźwięku i obrazu. W ramach konferencji odbędą się również dwa panele dyskusyjne, w których uczestniczyć będą eksperci w dziedzinie restauracji cyfrowej, archiwiści i artyści związani z filmem.   

Cel spotkania

Filmoteka Narodowa zajmuje się ochroną dziedzictwa filmowego wszystkich epok, rekonstrukcją nagrań obrazu i dźwięku we wszystkich formatach, niezależnie od czasu powstania. Ta szeroko zakrojona misja sprawia, że zbliżająca się konferencja oferuje sesje i dyskusje mogące zainteresować zarówno archiwistów, dostawców usług postprodukcyjnych jak i naukowców.

Rejestracja

Aby wziąć udział w wydarzeniach konferencji „Central European Archives - Image and Sound Restoration Practices” konieczna jest rejestracja pod adresem: conference.cea@gmail.com. W treści wiadomości należy określić liczbę zainteresowanych osób i wskazać dzień konferencji, którego dotyczy zgłoszenie. Udział w konferencji jest bezpłatny.

PROGRAM KONFERENCJI


Termin i miejsce 

20–22 kwietnia 2017

Kino Iluzjon Filmoteki Narodowej

ul. Narbutta 50a

02-541 Warszawa

 

ENGLISH VERSION

 

„POSZUKIWACZE SKARBÓW” – AKCJA SPOŁECZNA FILMOTEKI NARODOWEJ
Dodano: 31.03.2017

Misja

Filmoteka Narodowa jest jedyną instytucją w Polsce, która w sposób profesjonalny gromadzi, konserwuje i digitalizuje przedwojenne materiały filmowe. Od założenia Filmoteki Narodowej w 1955 roku udało się odnaleźć w różnych miejscach i uratować ponad 160 przedwojennych filmów fabularnych oraz dziesiątki filmów dokumentalnych  po drugiej wojnie światowej uznanych za zaginione. Wciąż jednak stanowi to tylko część produkcji przedwojennej kinematografii polskiej – z fabularnych filmów niemych zachowało się do dziś zaledwie 5% tytułów, z fabularnych filmów dźwiękowych – 70%. Losy tych filmów w czasie wojny i po wojnie były różne. Wiele z nich przetrwało w ukryciu – dzięki pomocy osób prywatnych w kraju i za granicą. Filmoteka Narodowa dokłada wszelkich starań nie tylko w zakresie ochrony i restauracji zasobów własnych archiwów, lecz także nieustannie pozyskuje archiwalia od instytucji i osób prywatnych.

Ostatnio wspaniałe filmowe dzieła trafiły do archiwum Filmoteki Narodowej z Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego (IPMS) w Londynie, który przekazał Filmotece Narodowej wybrane pozycje ze swojego archiwum. Każdy taki dar, może okazać się bezcenny dla Filmoteki Narodowej i archiwum polskiej kinematografii. Dzięki taśmom otrzymanym z IPMS w Londynie uda się odtworzyć całe wersje kilku przedwojennych filmów, a na pewno zostaną one wzbogacone o nieznane dotąd fragmenty. Dlatego nieustannie zachęcamy do przekazywania starych taśm i fotosów (również negatywów i diapozytywów) do Filmoteki Narodowej.

Akcja społeczna „Poszukiwacze Skarbów”

Filmoteka Narodowa ogłasza poszukiwania i aktywnie zachęca do przekazywania starych taśm filmowych i fotosów do największego archiwum filmowego w Polsce.

Filmoteka Narodowa postanowiła uruchomić specjalną akcję społeczną, ponieważ nadal możliwe jest odnalezienie starych filmów. Taśmy filmowe mogą zalegać w starych budynkach, mieszkaniach, piwnicach, szafach, na strychach, a także wśród przedmiotów pochodzących sprzed wojny. Wiele takich skarbów wciąż odkrywa się w prywatnych domach w Polsce i za granicą. Niektóre z nich będą zamknięte w metalowych, okrągłych pudełkach, inne  bez zabezpieczenia – będą zwinięte w małe rolki. Nawet kawałek takiej taśmy może okazać się bezcenny – może być fragmentem nieznanego dziś filmu lub stanowić uzupełnienie kopii, która odnalazła się wcześniej jako niekompletna.

 

Żaden przedwojenny polski film nie jest kompletny – każdy z nich ma jakieś braki. Czasem brakuje tylko pojedynczych klatek, a czasem tym, co się zachowało, jest właśnie tylko kilka klatek. Odnalezienie każdej kolejnej kopii filmu daje nam nadzieję, że przynajmniej część tych braków uda się uzupełnić– mówi dyrektor Filmoteki Narodowej Anna Sienkiewicz-Rogowska.

 

Dzięki takim akcjom jak „Poszukiwacze Skarbów” do zbiorów Filmoteki Narodowej trafił fragment filmu „Kościuszko pod Racławicami” w reżyserii Orlanda z 1913 r. oraz fragmenty ekranizacji „Pana Tadeusza” z roku 1928 w reżyserii Ryszarda Ordyńskiego.

Tym razem Filmoteka Narodowa zwraca się o pomoc w poszukiwaniach za pośrednictwem spotu stworzonego z fragmentu filmu „Robert i Bertrand” (1938) w reż. Mieczysława Krawicza z Adolfem Dymszą i Eugeniuszem Bodo. Głosem lektorskim do udziału w akcji społecznej zachęca Włodzimierz Press. Nagranie zrealizowano w Studiu Dźwiękowym Cafe Ole, a montażu dokonano w pracowni Repozytorium Cyfrowego Filmoteki Narodowej.

Jeśli znalazłeś stare taśmy filmowe lub fotosy (również negatywy i diapozytywy) koniecznie napisz do Filmoteki Narodowej: film@fn.org.pl.

Czekamy na kolejne skarby filmowe!

Spot promujący akcję społeczną Filmoteki Narodowej Poszukiwacze Skarbów, źródło: Filmoteka Narodowa (YouTube)

Instrukcja dla „Poszukiwaczy Skarbów”

Odnalazłeś na strychu ukrytą puszkę z filmem, czy też w zapomnianym pudełku z drobiazgami zauważyłeś strzępki starej taśmy, a może Twój dziadek przekazał Ci celuloidową pamiątkę z przedwojennych czasów? Nie wiesz, co zrobić ze znaleziskiem i boisz się je uszkodzić?

Wskazówki, jak zabezpieczyć i przechować znalezioną taśmę:

  1. Jeśli znalazłeś film w starym, zardzewiałym, metalowym pudełku służącym do przechowywania taśmy filmowej w rolce, możesz mieć problem z jego otwarciem. Taśma filmowa wydziela lotne związki, które wchodzą w reakcję z metalem, co powoduje korozję, a tym samym problemy z rozszczelnieniem pudełka. Nie należy w tym celu uderzać nim ani potrząsać, ponieważ prawdopodobnie jego zawartość jest krucha i delikatna. Wieko puszki można podważyć śrubokrętem bądź innym metalowym przedmiotem, jednocześnie unikając przemieszczania cennej zawartości. 

 

  1. Jeżeli znalazłeś taśmę filmową w tekturowym bądź papierowym, zawilgoconym pudle, należy bezzwłocznie usunąć z niego zawartość, przekładając rolkę do suchego i czystego opakowania, najlepiej wykonanego z plastiku lub metalu. Pozostawienie jej w warunkach wilgotnych spowoduje ryzyko zakażenia mikrobiologicznego – taśma może pokryć się nalotem grzybni lub pleśni niszczącej zapisany na niej obraz.

 

  1. Staraj się jak najmniej dotykać znaleziony materiał filmowy ze względu na możliwość spowodowania uszkodzeń bądź trudno usuwalnych zabrudzeń. Taśma przechowywana w niewłaściwych warunkach zwykle ulega zniszczeniom mechanicznym nawet pod wpływem niewielkiego nacisku – może ulec rozerwaniu, zwłaszcza w obszarze perforacji. Ważne jest, aby przekładając ją do nowego pudełka, upewnić się, że nie zapomnieliśmy o żadnym fragmencie. Jeśli odnaleziona taśma zachowała się w strzępach, pozostawmy ją w pierwotnym opakowaniu, aby nie narazić jej na przemieszczanie poszczególnych części bądź pokruszenie lub rozdarcie.

 

  1. Umieściwszy taśmę w pudełku, nie opakowuj go w dodatkowe szczelne torby foliowe, które kumulują lotne substancje wchodzące w reakcję chemiczną z taśmą, co powoduje jej samodegradację. Pudełko odłóż w możliwie najbezpieczniejsze miejsce – z daleka od źródeł ciepła i wilgoci. Przede wszystkim należy unikać bezpośredniego kontaktu ze słońcem – nagrzana taśma nitrocelulozowa z łatwością ulega samozapłonowi. Ze względów bezpieczeństwa obowiązuje bezwzględny zakaz palenia w pomieszczeniach, w których przechowujemy materiał. Pamiętaj zatem, aby schować znalezisko z daleka od kominków, kuchenek i innych źródeł ognia. 

 

  1. Prawidłowe przechowywanie taśmy filmowej w warunkach domowych powinno odbywać się w temperaturze nieprzekraczającej 18°C i przy względnej wilgotności powietrza RH nie większej niż 35%. W celu zwiększenia wilgotności powietrza, co zazwyczaj niezbędne jest w okresie grzewczym, możemy użyć nawilżacza bądź pojemników z wodą o dużej powierzchni parowania (np. szerokie, płaskie kuwety). Latem, kiedy temperatura powietrza przekracza 21°C, warto zamknąć okna i zasłonić je przed słońcem. Zachowanie odpowiednich warunków otoczenia uchroni taśmę zarówno przed zmianą parametrów fizycznych – skurczem jak i przed uszkodzeniami mechanicznymi powstającymi na skutek kruchości wysuszonej taśmy, a także zatrzyma degradację chemiczną emulsji i podłoża powodującą nieodwracalne zmiany, a nawet całkowitą destrukcję materiału.

 

  1. Znalezionych materiałów nie należy odtwarzać w projektorze, ponieważ ryzyko uszkodzenia mechanicznego lub zabrudzenia taśmy oliwą jest wówczas bardzo duże. Najcenniejsze materiały filmowe powinny zostać objęte profesjonalną opieką konserwatorską, a następnie skopiowane lub zdigitalizowane. Unikatowe filmy poddane procesowi konserwacji i skanowania mogą być ponownie prezentowane współczesnemu widzowi.

 

Pamiętaj, że powyższy sposób zabezpieczenia materiałów filmowych jest formą doraźnej interwencji. Sposoby identyfikacji podłoża taśmy opisane są na stronie projektu NITROFILM.

W celu przeprowadzenia bezpłatnej, specjalistycznej ekspertyzy konserwatorskiej oraz filmoznawczej, dokonania oglądu, oceny stanu zachowania oraz wartości znalezionego materiału, zapraszamy do kontaktu ze specjalistami z Zespołu Konserwacji Taśmy Filmowej: kons_nitro@fn.org.pl.

Poradnik „Poszukiwacza Skarbów” dostępny jest na stronie projektu NITROFILM Filmoteki Narodowej.

Skarby filmowe z Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiegow Londynie trafiły do  Filmoteki Narodowej

1 lutego 2017 roku Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego (IPMS) w Londynie przekazał Filmotece Narodowej wybrane pozycje filmowe ze swojego archiwum.

Uroczyste przekazanie filmów odbyło się 1 lutego 2017 roku w siedzibie IPMS w Londynie. W spotkaniu wzięli udział m.in. Dyrektor Filmoteki Narodowej Anna Sienkiewicz-Rogowska, Konsul RP w Wielkiej Brytanii Krzysztof Grzelczyk, Wiceprezes IPMS Michał Olizar, Wojciech Deluga (IPMS) oraz Filmograf Filmoteki Narodowej Michał Pieńkowski.

Wszystkie przekazane filmy zostały wyprodukowane w latach 30. XX wieku. Na kolekcję składają się tytuły na taśmie filmowej nitro i aceto 35 mm oraz na taśmie aceto 16 mm. Część z tych taśm została przekazana Instytutowi przez Konsulat RP w Londynie na krótko przed przejęciem placówki w 1945 roku przez nowe władze. Konsulat prezentował je przed wojną na pokazach promujących polską kulturę w Wielkiej Brytanii. Pozostałe z taśm były wykorzystywane podczas publicznych pokazów już w latach powojennych.

Wyjątkowe w tej kolekcji są kopie filmów „Prokurator Alicja Horn” (1933) w reż. Michała Waszyńskiego i Marty Flantz z Jadwigą Smosarską, „Dzień wielkiej przygody” (1935) w reż. Józefa Lejtesa z Franciszkiem Brodniewiczem oraz „Robert i Bertrand” (1938) w reż. Mieczysława Krawicza z Adolfem Dymszą i Eugeniuszem Bodo. Dotychczas filmy te znane były jedynie we fragmentach. W tej chwili, dzięki darowi IPMS, najprawdopodobniej uda się odtworzyć całe wersje tych filmów, a na pewno zostaną wzbogacone o nieznane dotąd fragmenty. Dużą wartość przedstawia także zachowana oryginalna czołówka do filmu „Robert i Bertrand” oraz „Szpieg w masce”, który dotychczas znany był tylko w wersji z czołówką litewską.

Z niecierpliwością czekamy na efekty prac filmografów i konserwatorów Filmoteki Narodowej oraz na powrót tych filmów na ekrany w cyfrowej jakości!

Wyjątkowe filmy z Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie trafiły do Filmoteki Narodowej

 

 

 

 

Polityka prywatności
Strona Internetowa współfinansowana przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu
Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.
Główny serwis POIiŚ