Strona główna / Aktualności
Pokaz zaginionego filmu „Europa” Themersonów
Dodano: 14.10.2021

15 października o godzinie 18:00 rozpocznie się w warszawskim kinie Iluzjon pokaz odnalezionego filmu Franciszki i Stefana Themersonów.

Film powstał w oparciu o futurystyczny poemat Anatola Sterna pt. Europa, opublikowany w 1929 roku i był pierwszym polskim filmem awangardowym.

W 1940 roku skradziony przez nazistów z laboratorium filmowego Vitfer w Paryżu, w 2019 roku odnaleziony został przez Instytut Pileckiego w Bundesarchiv w Berlinie. Poemat Sterna opowiadał o kryzysie społecznym i utracie sprawiedliwości moralnej, a także ukazywał Europę na skraju przepaści. Stern nazywał go „suchą kroniką tragedii, nieszczęścia, mądrości i nikczemności Europy”.

Stefan i Franciszka Themersonowie nakręcili film na podstawie poematu, przekładając jego słowa na język ruchomych obrazów, w których wykorzystali fotogramy i kolaże. Krótkometrażowy, niemy i czarno-biały film powstał w latach 1931–1932 w Warszawie, a konkretnie w sypialni Themersonów w ich mieszkaniu na ul. Królewskiej. Film na ekranie budził równie wiele emocji, co poemat na kartach książki.

Europa była pierwszym filmem Themersonów. Gdy w 1938 roku przeprowadzili się do Paryża, by tam kontynuować swoją pracę, zabrali ze sobą Europę i pozostałe filmy. W 1940 roku, około sześć miesięcy po wybuchu II wojny światowej, Stefan zdeponował wszystkie pięć filmów Themersonów w laboratorium filmowym Vitfer w Paryżu, skąd wykradli je naziści. Po raz ostatni Europa była wyświetlana w Polsce we wczesnych latach 30. W Londynie, gdzie Franciszka znalazła się w 1940, a Stefan w 1942 roku, Themersonowie nakręcili jeszcze dwa filmy. Kontynuowali też swoją pracę w innych obszarach: Franciszka malowała, rysowała i tworzyła projekty graficzne dla teatru i do publikacji, a Stefan pisał powieści, wiersze i eseje. W 1948 roku otworzyli swoje wydawnictwo – Gaberbocchus Press – i w 1962 roku opublikowali angielskie wydanie Europy: nieco mniejsze od oryginału facsimile. Tekst poematu został opatrzony przedmową Oswella Blakestona i wstępem Michaela Horovitza, a autorami przekładu byli Stefan Themerson i Michael Horovitz.

Na końcu publikacji umieszczono również ocalałe fotosy z filmu i niektóre z recenzji filmu z początku lat 30. W 1983 roku, we współpracy z London Film Makers Co-op, Stefan Themerson stworzył 9-minutową rekonstrukcję filmu na slajdach, z dźwiękiem na taśmie, wykorzystując ocalałe fotosy z filmu. Angielski tekst poematu czyta w tej wersji John Claus. W 1988, roku śmierci Franciszki i Stefana, Piotr Zarębski nakręcił Europę II, na temat której korespondował wcześniej ze Stefanem.

Kolejnym wydarzeniem w historii Europy było odnalezienie oryginału filmu w berlińskim Bundesarchiv, czego dokonał w 2019 roku Instytut Pileckiego.

Wstęp

Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona. Bezpłatne wejściówki będą do odebrania w kasie Kina Iluzjon przed seansem.

www.iluzjon.fn.org.pl

Program wydarzenia:

godz. 18.00  Europa , reż. Franciszka Themerson, Stefan Themerson, 15 min., 1932, Polska

godz. 19.10  Debata o Themersonach z udziałem Adrianny Prodeus (autorka „Themersonowie. Szkice Biograficzne"), Wiktorii Szymańskiej (reżyserki dokumentu „Themerson&Themerson", Mateusza Wernera (filozof kultury i eseista) oraz znawców Themersonów Marcina Giżyckiego i Klary Kopcińskiej oraz Łukasza Ceranki ze studia Fixafilm.

godz. 20.30 pokaz dokumentu Wiktorii Szymańskiej Themerson&Themerson z 2010 r.

Dodatkowe pokazy filmów o Themersonach

Wszystkich chętnych zapraszamy także na dodatkowy pokaz dokumentu o twórczości Franciszki i Stefana Themersonów, który odbędzie się w piątek o godzinie 20:30 w Kinie Iluzjon (Themerson and Themerson, reż. Wiktoria Szymańska, 2011, 53 min.).

W piątek, 15 października, o godzinie 21:00 rozpoczyna się także Weekend z Themersonami na Ninatece! Jako przedłużenie niezwykłego – i jedynego w Polsce – pokazu filmu Themersonów Europa w Iluzjonie serwis Ninateka zaprasza do obejrzenia filmu dokumentalnego Themerson and Themerson Wiktorii Szymańskiej oraz 3 filmów Franciszki i Stefana Themersonów: Przygoda człowieka poczciwego, Calling Mr. Smith  i Oko i ucho.

Współpraca i partnerzy

Pokaz odbywa się we współpracy z Jasią Reichardt, siostrzenicą Franciszki Themerson i opiekunką spuścizny artystów, a także partnerami pokazu: Themerson Estate, Lux Film oraz Fixafilm.

 

„Mania” z muzyką na żywo | RETROTEKA #2
Dodano: 28.09.2021

W październiku w ramach Retroteki cofniemy się o ok. sto lat, do czasów kina niemego. Będzie to zapowiedź zbliżającego się Święta Niemego Kina.

Zobaczą Państwo Manię z 1918 roku, z największą polską, europejską i światową gwiazdą tamtego okresu – Polą Negri, a przed projekcją odbędzie się rewia muzyczno-słowna pod kierownictwem Jana Emila Młynarskiego.

Mania, reż. Eugen Illes, 85 min., 1918, Niemcy

Pracownica fabryki, Mania Walkowska, decyzją dyrektora ma reklamować nową markę papierosów. W pracowni malarza Alexa poznaje młodego kompozytora Hansa i zakochuje się w nim z wzajemnością. Ich miłość inspiruje muzyka do napisania opery, ale losy utworu – i kariera jego autora – zależą od wpływowego mecenasa Morelliego, któremu piękna Mania też wpada w oko…

Tytułową rolę zagrała Pola Negri. Po tym, jak zdobyła sławę w polskim przemyśle filmowym, w 1917 roku wyjechała do Niemiec, by rozwijać tam swoją karierę, a kilka lat później stała się pierwszą europejską gwiazdą, która zawojowała Hollywood. Mania to dziś jeden z najstarszych zachowanych filmów z jej udziałem. Przez dziesięciolecia uznany za zaginiony, w 2011 roku został zrekonstruowany i odrestaurowany cyfrowo przez FINA.

Oprawę muzyczną do filmu zaprezentuje Jan Emil Młynarski solo na instrumentach perkusyjnych.

MANIA. HISTORIA PRACOWNICY FABRYKI PAPIEROSÓW

 

 

Rewia słowno-muzyczna

Niemal od początku kinematografii do kin chodziło się nie tylko na filmy. W czasach, kiedy filmy były jeszcze na ogół dość krótkie, seansom towarzyszyły także występy artystów na żywo. To właśnie dlatego sto lat temu nie było kin, lecz kinoteatry, lub teatry świetlne. Poza filmami prezentowano repertuar podobny do tego z teatrów rewiowych: monologi, piosenki, numery taneczne, akrobatyczne itd. W Polsce na prowincji oraz na przedmieściach czy w dzielnicach robotniczych większych miast takie łączone pokazy cieszyły się wielką popularnością jeszcze w połowie lat 30. W kasie kinoteatru, aby dowiedzieć się, czy poza filmami grają coś jeszcze, najczęściej pytano po prostu „A żywe są?”.

W październikowej Retrotece wrócimy do tej zapomnianej tradycji i przed filmem zaprezentujemy Państwu „żywe” – występy słowno-muzyczne w autentycznym repertuarze kabaretowym sprzed ponad wieku. Przed filmem Mania zespół pod kierunkiem Jana Młynarskiego zaprezentuje państwu dawne skecze i piosenki, a nawet… występ kataryniarza. Jan Emil Młynarski, dyrektor muzyczny cyklu Retroteka, zaprezentuje w ramach Mini Rewii trzech młodych, zdolnych artystów scenicznych w repertuarze z epoki.


Wystąpią
:

Jan Emil Młynarski – gospodarz wieczoru, autor scenariusza i reżyser, wykona cztery piosenki starowarszawskie z własnym akompaniamentem,

Kuba Gąsowski – aktor młodego pokolenia wykona dwie piosenki kabaretowe oraz trzy monologi satyryczne

Asia Nawojska – wokalistka i piosenko-pisarka wykona cztery piosenki z repertuaru gwiazdy scen warszawskich początku XX wieku Lucyny Messal.

W Mikro Rewii wystąpi także Pan Giergot – aktor, Warszawiak, zaprezentuje monolog satyryczny.

Gdzie i kiedy?

2 października, g. 20:00

Kino Iluzjon

ul. Narbutta 50a, Warszawa

       


The Website is co-financed by the European Union from the European Regional Development Fund
within the framework of the Operational Programme – Infrastructure and Environment.